«Έμαθα από τον πατέρα μου να βλέπω όλους τους ανθρώπους το ίδιο »

Θα γίνει η πρώτη εργαζόμενη σύζυγος Προέδρου της Δημοκρατίας, αν ο Γιαννάκης Κασουλίδης κερδίσει τις εκλογές, μια που πιστεύει η δουλειά της «είναι λειτούργημα, είναι μια προσφορά προς τον συνάνθρωπο». Η Έμυ Κασουλίδου, σε μια από τις λίγες συνεντεύξεις της μιλά για τη ζωή και τους στόχους της.

Σπανίως δίνετε συνεντεύξεις. Γιατί;

Είναι γιατί μου αρέσει να περνώ απαρατήρητη. Απολαμβάνω να περπατώ στο κέντρο της Λευκωσίας και να μην με αναγνωρίζει κανένας. Πολλές φορές συναντώ ασθενείς μου και τις περισσότερες φορές δεν τους αναγνωρίζω, αφού ο μόνος χώρος που τους συναντώ είναι το χειρουργείο. Τους λέω αστειευόμενη ότι δεν τους αναγνωρίζω ντυμένους.

Είστε αναισθησιολόγος.

Ναι, και οφείλω να ομολογήσω πως πρόκειται για μια παρεξηγημένη ειδικότητα, αφού συνήθως ο κόσμος αγνοεί εντελώς τον ρόλο του ιατρού αναισθησιολόγου. Είναι ολόκληρη επιστήμη και τέχνη να κοιμήσεις ένα ασθενή για να μην έχεις προβλήματα κατά την διάρκεια της επέμβασης. Σκεφτήκατε τι θα σήμαινε να ξυπνήσει κάποιος στα μέσα μιας εγχείρησης;

Πώς ήταν οι σπουδές στη Γαλλία;

Αντιμετωπίζαμε φοβερές δυσκολίες. Την πρώτη χρονιά στην ιατρική στο Μοντμπελιέ είχαμε γραφτεί δυο χιλιάδες φοιτητές, διότι τότε έμπαινες χωρίς εισαγωγικές εξετάσεις. Από όλους αυτούς, τον έβδομο χρόνο αποφοιτήσαμε μόνο εννέα.

Γιατί επιλέξατε την αναισθησιολογία;

Διότι στη Γαλλία η ειδικότητα της Αναισθησιολογίας είναι συνυφασμένη με την Ενταστικολογία (Anaesthesie Reanimation). Μιλάμε για μια πολύ ενδιαφέρουσα ειδικότητα γιατί τότε πραγματικά νοιώθεις ότι σώζεις ζωές. Στη Γαλλία τα ασθενοφόρα και τα ιατρικά ελικόπτερα είναι διαμορφωμένα σε μικρά χειρουργεία με όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό και είναι αποκλειστικά επανδρωμένα με αναισθησιολόγους. Είχα απίστευτες εμπειρίες στις βάρδιες μου τότε μέσα στα ασθενοφόρα. Γνώριζα φυσικά ότι στην Κύπρο θα περιοριζόμουν στον ρόλο του αναισθησιολόγου.

Ο Κύπριος πώς είναι ως ασθενής;

Ο Κύπριος δεν εμπιστεύεται τυφλά τον γιατρό του. Και καλά κάνει. Ο κάθε ένας έχει δικαίωμα για δεύτερη γνώμη όταν μιλάμε για την υγεία, αλλά βρίσκω ότι κάποιες φορές το παρακάνουν. Επίσης βρίσκω λυπηρό το γεγονός ότι κάποιοι ψάχνουν απλώς να βρουν τον πιο φτηνό γιατρό. Θα πρέπει οι Κύπριοι ασθενείς να μάθουν να αναζητούν πάντα την καλύτερη παρεχόμενη ιατρική φροντίδα. Αυτό θα πρέπει να είναι το ζητούμενο.

Η ιατρική είναι λειτούργημα τις μέρες μας;

Έχω την πεποίθηση ότι έτσι πρέπει να είναι. Κι όμως, πηγαίνεις με ένα απλό πόνο σε μερικούς γιατρούς και φεύγεις εγχειρισμένος. Αν υπάρχουν κάποιοι που δεν σέβονται και εκμεταλλεύονται τους ασθενείς τους, τότε αυτοί εγκληματούν.

Οι επώνυμοι πώς είναι ως ασθενείς;

Πολλές φορές κάποιοι γιατροί τους αντιμετωπίζουν διαφορετικά και αυτό με πειράζει και ως επιστήμονα και ως άνθρωπο. Έμαθα από τον πατέρα μου να βλέπω όλους τους ανθρώπους το ίδιο. Και είναι μια αρχή που πάντα θα κρατώ.

Είναι απαιτητικοί;

Κάποιοι είναι φοβερά καλοί και άλλοι φοβερά απαιτητικοί.

Εκνευρίζεστε;

Όταν εκνευριστώ λέω αυτό που σκέφτομαι και ξέρουν όλοι ότι ποτέ δεν θα πω κάτι πίσω από την πλάτη τους. Για αυτό ίσως δεν κάνω για πολιτικός. Δεν μπορώ να προσποιηθώ.

Παντρεύεται η πολιτική με την ιατρική;

Γιατί όχι; Πάντως ισχύει κάπως η παροιμία όποιος λειτουργεί δύο εκκλησιές.

Ο σύζυγός σας . δεν θα ακολουθούσε την ιατρική αν ο πατέρας του δεν ήταν γιατρός. Παρόλα αυτά τα πήγε πάρα πολύ καλά με τις σπουδές του στη Γαλλία, όπου τα πράγματα δεν ήταν καθόλου εύκολα. Πιστεύω ότι θα ήταν πολύ καλύτερος νομικός όπως η μητέρα του, διότι έχει το λέγειν και είναι φοβερά καλός στη θεωρία. Εσείς γιατί γίνατε γιατρός;

Διότι μου αρέσει να προσφέρω. Ήταν, όμως, αν θέλετε και ένα πείσμα που έβαλα, αφού οι δικοί μου προσπαθούσαν να με αποτρέψουν από το να ακολουθήσω την ιατρική. Και δεν μετανιώνω που επέμεινα. Στη προσπάθεια τους να μου αλλάξουν γνώμη μου κουβαλούσαν σπίτι γεροντοκόρες γιατρίνες, για να μου δείξουν πώς θα . κατέληγα!

Οι γονείς σας τι ήθελαν να γίνετε;

Ο πατέρας μου είχε κατάστημα με είδη επιπλώσεως, και επειδή ζωγράφιζα ήθελε να γίνω διακοσμήτρια. Αντέδρασα όμως στην επιμονή τους. Ήμουν πάντα ανεξάρτητη.

Πληρώσατε τίμημα γι αυτό;

Από μικρή μου έλεγαν ότι ήμουν η άξια του σπιτιού και κανείς δεν ασχολείτο μαζί μου. Το ενδιαφέρον των γονιών μου ήταν στη μεγαλύτερη μου αδελφή, Ναδίνα, και τον μικρότερό μου αδελφό, Σπύρο. Στο σχολείο ήμουν πρόεδρος της τάξης, αθλήτρια, πολύ καλή μαθήτρια αλλά και ζωηρή. Είμαστε η γενιά που ξεκίνησε να πηγαίνει δισκοθήκες και να διοργανώνει μικτά πάρτι.

Είχατε επαφή με την πολιτική;

Ναι, διότι μεγάλωσα σε πολιτικοποιημένη οικογένεια. Ο πατέρας μου εκφραζόταν ελεύθερα σε εποχές που ο κόσμος φοβόταν να μιλήσει ανοικτά. Έτσι όταν πήγα Γαλλία αμέσως μετά τον Μάη του ‘68 είδα στην πράξη το τι θα πει Δημοκρατία. Ένιωσα ότι μπήκα στο φως. Στην Κύπρο τότε έκρυβαν τα έντυπα της αντιπολίτευσης. Στη Γαλλία απολάμβανα την ελευθερία του λόγου, τις πολιτικές συνομιλίες, την ελευθερία με την οποία έκανε σκληρή κριτική η αντιπολίτευση. Φεύγοντας από την Κύπρο του 68′ η Γαλλία ήταν σαν όνειρο. Έζησα 13 υπέροχα χρόνια. Πάντοτε τον μοιραζόμουν με την πολιτική. Με κέρδισε η ψυχραιμία του, το ήθος του, η προσωπικότητα και το χιούμορ του.

Η γνωριμία με τον Γιαννάκη έγινε στη Γαλλία. Εκείνος σπούδαζε στη Λιόν και εγώ στο Μομπελιέ. Είμαστε η πρώτη φουρνιά των Κυπρίων φοιτητών, δεν είχαμε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ο Γιαννάκης έγινε ο συνδικαλιστής φοιτητής που όργωνε την Γαλλία με ένα αυτοκίνητο Mini για να μας οργανώσει.

Έτσι γνωριστήκαμε. Με κέρδισε η ψυχραιμία του σε δύσκολες καταστάσεις, το ήθος του, η έντονη προσωπικότητα και το χιούμορ του. Έχει και μια τάση να πειράζει τον κόσμο και να βγάζει κάποιους που νοιώθουν άβολα από την δύσκολη θέση. Μπορεί να περνάει καλά με οποιονδήποτε. Μικρούς ή μεγάλους, μορφωμένους ή μη. Έχει την ικανότητα να δημιουργεί γύρω του πολύ ευχάριστη ατμόσφαιρα. Τιμά και σέβεται την γυναίκα, την γνώμη της καθώς και τις επιθυμίες της. Σέβεται και τιμά την εργαζόμενη γυναίκα μια που είχε εργαζόμενη μητέρα και αδελφή.

Παντρευτήκαμε το 1975 και τα πρώτα έξι χρόνια ζούσαμε χωριστά λόγω σπουδών και δουλειάς στα νοσοκομεία. Ο Γιαννάκης τότε δούλευε στο Λονδίνο και εγώ ήμουν στο Παρίσι. Αλλά και μετά που ήρθαμε Κύπρο ήταν τόσο απορροφημένος με την πολιτική, με το κόμμα, ως βουλευτής, ως υπουργός και τώρα ως ευρωβουλευτής, που αναγκάζεται να περνά πολύ χρόνο μακριά από το σπίτι του.

Υπάρχει εμπιστοσύνη ανάμεσά σας;

Ναι, δεν έχουμε ανασφάλειες για το πού πας, τι φορείς, τι είπες, ποιόν είδες που θεωρώ πολύ σημαντικό πλεονέκτημα.

Ποια είναι τα ελαττώματα του;

Η πλήρης απασχόληση με την πολιτική με την οποία πάντοτε τον μοιραζόμουν. Ως φεμινίστρια πάντα ονειρευόμουν σύζυγο να βοηθά στο σπίτι. Δυστυχώς σε αυτόν τον τομέα δεν τα κατάφερα.

Χάνει ποτέ την ηρεμία του;

Εγώ μπορεί να εκνευριστώ, να φωνάξω αλλά ο Γιαννάκης ποτέ. Μπορεί απλά να δυσανασχετήσει αν βρει δυσκολίες στο καθημερινό του πρόγραμμα.

Πώς είναι ως πατέρας;

Φοβερά καλός με την Τζοάννα. Επειδή δεν την έβλεπε πολύ της έκανε όλα τα χατίρια. Και στην κόρη μας έλειπε πολύ ο πατέρας της. Θυμάμαι όταν ήταν τριών χρονών πήρε τον Ιωσήφ από τη φάτνη του χριστουγεννιάτικου δέντρου και τον πέταξε σε μια γλάστρα. Όταν τη ρώτησα πού είναι ο Ιωσήφ, μου απάντησε αφοπλιστικά «πήγε στο κόμμα».

Είσαστε και οι δυο εργαζόμενοι.

Ναι και ζούσα στη Λευκωσία, μακριά από τους δικούς μου που έμεναν Λεμεσό. Ουσιαστικά δεν είχα καμία βοήθεια με την Τζοάννα εκτός από μία οικιακή βοηθό - Κύπρια πάντα - η οποία με βοηθούσε λίγες ώρες την ημέρα στο σπίτι. Το πρωί η Τζοάννα πήγαινε σχολείο και το απόγευμα είτε την έπαιρνε στο γραφείο του, είτε ερχόταν μαζί μου στα χειρουργεία.

Πολλά ήταν τα βράδια που ο Γιαννάκης είχε δεσμεύσεις του κόμματος και έτυχε να αναγκαστώ να την ξυπνήσω νύχτα και να τρέχω μαζί της στις κλινικές για επείγοντα περιστατικά. Δεν είχα άλλη επιλογή. Αναγκάστηκα να διαμορφώσω τη ζωή μου με τέτοιο τρόπο ώστε να μην χρειάζεται να εξαρτώμαι από την παρουσία του συζύγου μου.

Βλέπατε την πολιτική ανταγωνιστικά;

Ίσως στην αρχή, αλλά έτσι γνώρισα τον Γιαννάκη, ενεργά αναμεμιγμένο στην πολιτική. Βέβαια ο πολιτικός δεν έχει ιδιωτική ζωή, στερεί από την οικογένειά του την παρουσία του και χάνει τις χαρές των παιδιών του.

Πώς ξεκουράζεστε;

Διαβάζοντας βιβλία λογοτεχνικά και ιστορικά. Τελευταίως διάβασα όλα τα βιβλία του Φρέντυ Γερμανού.

Η αγάπη για τις γάτες πώς ξεκίνησε;

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι με γάτες και όταν μεγάλωσε η Τζοάννα πήραμε μια γάτα και ένα σκύλο. Όταν χάσαμε το σκύλο, μου στοίχισε πολύ, απεφάσισα να μην ξαναπάρω άλλον. Μας έμεινε λοιπόν η γάτα. Όταν της βάζω φαγητό έρχονται για φαί και όλες οι άλλες οι γάτες της γειτονιάς.

Έχετε κάποιο στόχο στη ζωή;

Είμαι ευχαριστημένη από τη ζωή μου. Πέτυχα ως γιατρός, αλλά και ως σύζυγος και μητέρα. Η κόρη μου είναι καλά, έχει τη δουλειά της και εξασφαλίζει τα προς το ζην. Έχω επίσης ένα σύζυγο που με σέβεται και αγαπά. “Θα κάνω πολλά για τις γυναίκες”

Ποια η ανάμιξή σας στην προεκλογική εκστρατεία;

Βοηθώ όπως πάντα και όπως μπορώ. Ποτέ δεν δίστασα να εκφράσω την άποψη μου, η οποία πιστεύω ότι αντικατροπτίζει την άποψη του μέσου ψηφοφόρου. Είμαι αυστηρός αλλά και αντικειμενικός κριτής.

Ο ήπιος χαρακτήρας του Γιαννάκη πιστεύω ότι είναι και το μεγάλο του πλεονέκτημα διότι ακούει τη γνώμη των άλλων, είναι συναινετικός και βρίσκει λύσεις. Ακόμα και μέσα στο σπίτι, μπορεί κάποιες φορές να συζητώ έντονα με την Τζοάννα και έρχεται ο Γιαννάκης ως από μηχανής Θεός να βρει τη λύση και να ηρεμήσει τα πνεύματα.

Πού θα επικεντρωθεί αν εκλεγεί Πρόεδρος;

Ο νέος Πρόεδρος θα πρέπει να δουλέψει σκληρά για να δημιουργήσει θετικό κλίμα για λύση του Κυπριακού, μετά από την αρνητική πενταετία Τάσσου Παπαδόπουλου. Απογοητεύσαμε με την στάση μας τους Τουρκοκύπριους τα τελευταία χρόνια και πρέπει να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη τους. Ο Γιαννάκης μπορεί να πετύχει λύση του Κυπριακού και να οδηγήσει τον τόπο σε καλύτερες μέρες.

Κατηγορείται ότι θα επαναφέρει το Σχέδιο Ανάν. Το Σχέδιο Ανάν είναι πλέον παρελθόν. Ο Γιαννάκης είναι πάνω από όλα δημοκρατικός άνθρωπος και σέβεται απόλυτα την απόφαση του λαού. Η όποια λύση θα είναι οδυνηρή και αυτό ξεκίνησε από το 1977 όταν ο Μακάριος υπέγραφε συμφωνία για διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία. Δυστυχώς όμως ο λαός δεν κατάλαβε το τι σημαίνει αυτό. Λυπούμαι πραγματικά, που η προεκλογική εκστρατεία του Τάσσου Παπαδόπουλου στηρίζεται μόνο στο παρελθόν και στον φόβο επαναφοράς του σχεδίου Ανάν.

Πιστεύετε στους επικοινωνιολόγους;

Βοηθούν αλλά δεν νομίζω ότι καθορίζουν και το αποτέλεσμα των εκλογών. Η δύναμη είναι στον υποψήφιο και την προσωπικότητά του.

Τι ζητά ο ψηφοφόρος;

Ο κόσμος έχει αγανακτήσει και ζητά ένα άνθρωπο που να μπορεί να εμπιστευτεί, να είναι κοντά στον πολίτη και να μπορεί να οδηγήσει τον τόπο σε καλύτερες μέρες.

Είχατε ποτέ φανταστεί ότι μπορούσε μια μέρα να γίνετε Πρώτη Κυρία;

Ποτέ. Έμαθα από τους γονείς μου ότι δεν υπάρχει πρώτος και ότι όλοι είμαστε ίσοι. Και δεν το κρύβω ότι θαυμάζω αυτούς που μπορεί να μην είχαν την δυνατότητα να μορφωθούν αλλά κατάφεραν να κάνουν πολλά στη ζωή τους.

Πότε σας είπε ο σύζυγός σας ότι σκεφτόταν να θέσει υποψηφιότητα;

Πρώτη φορά ήταν κατά την προεδρία Κληρίδη, μια δεκαετία πολύ φουρτουνιασμένη γεμάτη ταξίδια και συνομιλίες, άγχος για την λύση του Κυπριακού και την ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με πολλούς απεσταλμένους που μας πίεζαν, μας έβαζαν τρικλοποδιές, στενά χρονοδιαγράμματα.

Τότε η ιδέα μου φάνηκε τρελή. Μετά ήρθε η πενταετία του Τάσσου Παπαδόπουλου που ήταν ήσυχη, οι δύο κοινότητες απομακρύνθηκαν, καμιά επαναπροσέγγιση δεν γινόταν. Η ελεύθερη Κύπρος μου θύμιζε το πριγκιπάτο του Μονακό που μόνο οι φιλανθρωπικές εκδηλώσεις και ο χορός των Ρόδων διακόπτει την ρουτίνα. Τότε του είπα χαριτολογώντας «εάν θα κυβερνήσεις έτσι ήσυχα, μάλιστα!». Βεβαίως μου εξήγησε πως αυτός είναι και ο πραγματικός λόγος που αποφάσισε να βάλει υποψηφιότητα. Για να διεκδικήσει μια λύση και όχι την απόλυτη ηρεμία του τίποτε, χαρίζοντας με την αδράνειά μας την κατεχόμενη Κύπρο στην Τουρκία.

Ποιό στίγμα θα θέλατε να δώσετε ως σύζυγος του Προέδρου;

Είναι πολλά τα πράγματα που θα ήθελα να κάνω εάν ο Γιαννάκης εκλεγεί πρόεδρος. Αλλά πάνω από όλα θα ήθελα να μπορέσω να βοηθήσω την Κύπρια εργαζόμενη γυναίκα, τη σύζυγο και μητέρα, μιας και γνωρίζω από πρώτο χέρι τα προβλήματα με τα οποία ερχόμαστε αντιμέτωπες καθημερινά. Το να εργάζεται μια γυναίκα σήμερα δεν είναι πολυτέλεια και ούτε εξαίρεση αλλά ανάγκη.

Θα ήθελα να δω περισσότερες γυναίκες στον Δημόσιο, Ημικρατικό και τραπεζικό τομέα μιας και η δουλειά της γυναίκας δεν σταματά ποτέ, αλλά συνεχίζεται στο σπίτι όπου πρέπει να διεκπεραιώσει τον ρόλο της οικοκυράς της συζύγου και της μάνας. Στην Ευρώπη οι κυβερνητικές και οι τραπεζικές δουλειές κλείνουν στις πέντε το απόγευμα. Μιας και είμαστε η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που αυτοί οι τομείς δουλεύουν μισή μέρα γιατί να μην επωφεληθούν περισσότερο οι γυναίκες; Θα ήθελα όλες οι φιλανθρωπικές εκδηλώσεις να γίνονται τα απογεύματα. Την τελευταία πενταετία είχαμε το φαινόμενο των γυναικείων εκδηλώσεων κατά τις πρωινές ή μεσημβρινές ώρες. Δεν θα έπρεπε να σεβαστούμε την εργαζόμενη γυναίκα που θα ήθελε να παρευρευθεί σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις;

Σκοπεύετε να συνεχίσετε να εργάζεστε;

Ναι, μιας και για μένα η δουλειά μου είναι λειτούργημα, είναι μια προσφορά προς τον συνάνθρωπο. Την ίδια όμως στιγμή έχω αρκετή ενέργεια για να σταθώ πλάι στον σύζυγο μου και να τον στηρίξω. Προσωπικά δεν μου αρέσει να δημοσιοποιώ το αν βοηθώ, πότε και πώς. Το ξέρουν αυτοί που πρέπει και αυτό μου φτάνει. Θα ήθελα να δημιουργήσω ένα ταμείο από τις εισπράξεις της δουλειάς μου για διάφορους φιλανθρωπικούς σκοπούς.