Ο Ιωάννης Κασουλίδης αποκαλύπτει στον “Π” προτάσεις και προτεραιότητες

 

ΜΕΡΟΣ-Ι

Κυβέρνηση εθνικής συνεργασίας

Έτοιμος να σχηματίσει Kυβέρνηση με τη συμμετοχή και προσωπικοτήτων απ’ όλους τους πολιτικούς χώρους εμφανίζεται ο Ιωάννης Κασουλίδης σε περίπτωση που εκλεγεί στο ανώτατο αξίωμα της Δημοκρατίας τον ερχόμενο Φεβρουάριο. Στο πρώτο μέρος της εφ’ όλης της ύλης συνέντευξης που παραχώρησε στον “Πολίτη”, ο υποψήφιος Πρόεδρος τονίζει ότι είναι καιρός οι Ε/Κ και οι Τ/Κ να μελετήσουν και να καταρτίσουν από κοινού το δικό τους σχέδιο λύσης, το οποίο θα θέσουν στη συνέχεια ενώπιον του ΟΗΕ και της διεθνούς κοινότητας. Δεσμεύεται να ξεκινήσει αμέσως συνομιλίες με τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και αντικρούει με επιχειρήματα την κρατούσα άποψη ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα αυτή την περίοδο, αφού το κλειδί της λύσης το έχει η Άγκυρα. Ο κ. Κασουλίδης τονίζει ότι η πολιτική του πρόταση στο Κυπριακό έχει ως βάση τη λαϊκή ετυμηγορία στο δημοψήφισμα και υποστηρίζει ότι μπορεί να διαχειρισθεί καλύτερα από τον Τάσσο Παπαδόπουλο το “Όχι” και την ευρωπαϊκή πορεία της Άγκυρας.

Γιατί βάλατε υποψηφιότητα; Ήταν μια προσωπική σας φιλοδοξία ή το επόμενο βήμα σας από το Υπουργείο Εξωτερικών και την Ευρωβουλή;

Για να καταλήξω στην απόφαση να υποβάλω υποψηφιότητα δεν περιορίστηκα σε θέματα επιθυμίας ή φιλοδοξίας. Είναι για αυτό το λόγο που επιχείρησα να προχωρήσω σε διάλογο με τους πολίτες. Μέσα από αυτό το διάλογο έβγαιναν θέσεις αγωνίας και ανησυχίας, αλλά και εισηγήσεις, οι οποίες έπρεπε να ζυγιστούν στο κατά πόσο ένας υποψήφιος μπορεί να ανταποκριθεί. Είδα επίσης μέσα από αυτή τη διαδικασία το γεγονός ότι σε διάφορες εκλογικές αναμετρήσεις όλα αυτά τα θέματα μπαίνουν κάτω από το χαλί και οι αποφάσεις λαμβάνονται με φτιαχτές συζητήσεις, πολλές φορές και ακαδημαϊκής φύσεως όσον αφορά το Κυπριακό. Η προηγούμενη πείρα μου, η οποία μου δίνει την αυτοπεποίθηση να χειριστώ το Κυπριακό, όσο και η παρούσα πείρα μου στο Ευρωκοινοβούλιο με οδήγησαν στην απόφαση ότι θα μπορούσα να επιδιώξω να είμαι υποψήφιος.

Βλέπουμε όμως ότι η λαϊκή αποδοχή για τον Τάσσο Παπαδόπουλο είναι υψηλή ειδικά στο Κυπριακό. Μήπως δεν ισχύει η λογική που προβάλλετε;

Αν είναι διάχυτη η αποδοχή του κ. Παπαδόπουλου -πράγμα που θα το αποδείξουν οι κάλπες- θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα επιτραπεί στους πολίτες να ακούσουν θέσεις και τοποθετήσεις και για άλλα θέματα που τους αφορούν χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποκλείουμε το Κυπριακό. Βλέπετε πως δεν αποφεύγω συζήτηση επί του Κυπριακού, αλλά δεν θα ήθελα ένας προεκλογικός να εξαντληθεί μόνο σε αυτό το θέμα και τα υπόλοιπα να μπαίνουν στον αυτόματο πιλότο.

Πριν τέσσερα χρόνια διεκδικήσατε την προεδρία του ΔΗΣΥ, σήμερα επιλέγετε να τηρήσετε αποστάσεις από το κόμμα. Πιστεύετε ότι θα πείσετε πως είστε ανεξάρτητος;

Δεν αποποιούμαι την πολιτική μου ταυτότητα, ούτε αποβάλΛω την προηγούμενη πολιτική ιστορία μου. Εξάλλου, είμαι Ευρωβουλευτής εκλεγείς με τη σημαία του ΔΗΣΥ. Εκείνο που λέω στους συμπολίτες μου είναι ότι εγώ πιστεύω στο γράμμα και το πνεύμα του προεδρικού συστήματος. Οι πολιτικοί δεν είναι ουρανοκατέβατοι. Έχουν μια διαδρομή και μια ιστορία κι αν, όπως εισηγούμαι, τηρηθεί το γράμμα και το πνεύμα του προεδρικού πολιτεύματος τότε ασφαλώς στο προεδρικό επίπεδο λειτουργούν με απευθείας συμβόλαιο με τον λαό.

Αυτή η μη εξάρτηση θα φανεί και σε ένα Υπουργικό Συμβούλιο με συμμετοχή στελεχών άλλων κομμάτων;

Αν ο λαός με τιμήσει με την ψήφο του τότε η διακυβέρνηση θα στελεχώνεται από πρόσωπα, υπό την ατομική τους ιδιότητα, όλων των πολιτικών χώρων. Θα είναι μια Κυβέρνηση, ας την ονομάσουμε, εθνικής συνεργασίας. Αυτά τα πρόσωπα δεν θα εκπροσωπούν κόμματα και δεν θα παρατηρούμε αυτό που βλέπουμε σήμερα, δηλαδή το ανατολίτικο παζάρι πίσω από κλειστές πόρτες. Αυτά δεν θέλω να υπάρχουν στη δική μου διακυβέρνηση. Ασφαλώς σε αυτή τη διακυβέρνηση εκείνοι που εντάσσονται στην κοινωνική συμμαχία για την Κύπρο του 21ου αιώνα - χωρίς να αποκλείονται πολιτικά πρόσωπα - θα αντιπροσωπεύονται πολύ περισσότερο από άλλους που δεν θα είναι στην κοινωνική συμμαχία. Αλλά θα υπάρχουν πρόσωπα από όλους τους πολιτικούς χώρους.

Σχέδιο Κύπρου
Τι δυνατότητες έχει στα αλήθεια ο Πρόεδρος μια μικρής χώρας να φέρει την Τουρκία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς να επανέλθει το σχέδιο Ανάν; Θεωρώ ηττοπαθή προσέγγιση εκείνη που λέει ότι επειδή το κλειδί βρίσκεται στην Άγκυρα και επειδή η Άγκυρα είναι αδιάλλακτη, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Η Άγκυρα αυτή τη στιγμή δεν έχει λόγο να γίνει διαλλακτική διότι δεν πιέζεται από κανέναν. Έχει την ηθική υπεροχή που παραδοσιακά ήταν με το μέρος μας. Έχει την ευχέρεια να αλωνίζει και διεισδύει στους ευρωπαϊκούς χώρους και έχει μετατρέψει το θέμα από ζήτημα εισβολής και κατοχής σε θέμα “απομόνωσης” των Τ/Κ. Και τελικά από θύματα της Τουρκίας έχουμε στα μάτια των ξένων την εικόνα του θύτη. Άρα μια επιθετική διπλωματία έχει σαν στόχο να ανατρέψει αυτή την εικόνα, προκειμένου να νιώσει την πίεση η Τουρκία και να αντιληφθεί ότι δεν μπορεί να είναι αδιάλλακτη και να κρατά το κλειδί. Εξάλλου αυτό το επιχείρημα ξεκίνησε με τη θέση του κ. Λιλλήκα ότι είναι μάταιη η οποιαδήποτε συνομιλία με τον κ. Ταλάτ διότι την εξουσία την έχουν οι Τούρκοι στρατηγοί στην Άγκυρα. Αν ο κ. Λιλλήκας έχει τρόπο να συνομιλήσει με τους Τούρκους στρατηγούς και να τους πείσει να κάμψουν την αδιαλλαξία τους τότε θα του βγάλω το καπέλο. Αν όμως ο κ. Ταλάτ είναι ο εκπρόσωπος της Άγκυρας συνομιλώντας μαζί του τότε συνομιλώ με το σύνολο της τουρκικής πλευράς. Εξάλλου γιατί στέλνουν τον κ. Τζιωνή να συνομιλεί με τον Περτέβ;
Αυτή δηλαδή είναι η αιχμή του δόρατος της δικής σας επιθετικής πολιτικής; Οι συναντήσεις με τον Ταλάτ;

Όχι ασφαλώς αλλά κι αυτό είναι ένα βήμα. Διότι οι ξένοι εξ ορισμού θεωρούν ότι εκεί που υπάρχει πρόβλημα, οι πλευρές συνομιλούν για να το λύσουν. Με κάποιες κινήσεις που θα γίνουν στο εσωτερικό, τις οποίες σωστά θα προβάλουμε στο εξωτερικό, θα αλλάξουμε την εικόνα. Ως πρώτο βήμα θα επιδιώξω να συναντήσω τον κ. Ταλάτ. Και θα επιδιώξω να ετοιμάσει η κάθε πλευρά τις δικές της χειρονομίες καλής θέλησης. Οποιαδήποτε άρνηση του κ. Ταλάτ σε αυτή την κίνηση θα τον αφήσει εκτεθειμένο. Εν συνεχεία θα ενισχύσω και θα απλοποιήσω τη διαδικασία της 8ης Ιουλίου, με τακτικές επί ηγετικού επιπέδου επαφές. Σίγουρα δεν είναι ανάγκη να συζητήσουμε 98 θέματα. Επίσης θα επιταχύνω τη διαδικασία για να προετοιμαστεί το έδαφος για συνομιλίες. Οι διεθνείς συμφωνίες πρέπει να τηρούνται και ούτε θα απαλλάξω ποτέ μου την τουρκική πλευρά από αυτή την υποχρέωση. Στην συνέχεια σε μερικούς μήνες θα ζητήσουμε από τον Γ.Γ. του ΟΗΕ να ξεκινήσει την προσπάθεια αναζήτησης λύσης. Αν η πολιτική μου απέναντι στην ΕΕ αποδειχθεί σαν πολιτική αλληλεγγύης προς τους εταίρους μας, τότε θα δικαιούμαι να ζητήσω την αλληλεγγύη τους προς εμάς με το να ορίσουν έναν παρατηρητή ο οποίος θα βοηθά τις προσπάθειες του Γ.Γ.. Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις θα επιδιώξω να εξευρεθεί μια λύση μέσα στα προσεχή χρόνια.

Μιλάμε για πολλή δουλειά και πολλά χρόνια!
Όχι, καθόλου. Συνομιλούσαμε για πάνω από 30 χρόνια, προϋπάρχουν πολλά θέματα τα οποία θα βοηθήσουν. Πρώτα δέχεσαι και συμφωνείς με κάποιες αρχές και μετά κάθεσαι και γράφεις σύνταγμα και σχέδιο λύσης, το οποίο εγώ θέλω να είναι ενδοκυπριακό και το έχω πει στους ξένους.

Σε τι θα διαφέρει όμως από το προηγούμενο; Πείτε μας κάποιες συγκεκριμένες επιδιώξεις!

Δεν θα είναι το σχέδιο Ανάν, δεν θα προσομοιάζει και δεν θα έχει μόνο διακοσμητικές αλλαγές. Θα σας πω τρία σημεία που θα επιδιωχθεί η διασφάλιση χωρίς να υποτιμώ τα άλλα. Την ασφάλεια, μια δίκαιη επίλυση του Κυπριακού, και κατά συνέπεια και των βασικών ελευθεριών, και την εγγύηση της εφαρμογής της λύσης που δεν θα είναι απλώς με τη μέθοδο της εξωτερικής εγγύησης για παράδειγμα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Θα σας θέσω ένα παράδειγμα από τα όσα έχω στο μυαλό μου για το τελευταίο. Καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου που θα αποκαθιστούνται οι βασικές ελευθερίες (γιατί χρειάζεται χρόνος για μετοίκιση, παράδοση εδαφών και αποχώρηση στρατευμάτων) θα μπορούσε να συμφωνηθεί η ενεργοποίηση άρθρων του Συντάγματος του ‘60 με βάση τις οποίες ο Πρόεδρος του κράτους να είναι και ο φορέας της διεθνούς υπόστασης του κράτους. Ούτως ώστε αν η τουρκική πλευρά δεν τηρήσει τα συμφωνηθέντα το χειρότερο που μπορεί να μας συμβεί να είναι η επιστροφή στην προτεραία της συμφωνίας κατάσταση.

Λύση σε τρία επίπεδα

Δώσατε κάποια παραδείγματα για μερικές από τις πτυχές του Κυπριακού. Δώστε μας μερικά απτά παραδείγματα για την κεντρική εξουσία και το εδαφικό.
Ο στόχος όσον αφορά τη συμμετοχή στη δομή της κεντρικής εξουσίας θα είναι να φτάσουμε στο σημείο εκείνο που το θέμα αν είσαι Ε/Κ ή Τ/Κ δεν θα έχει τόση σημασία. Υπάρχουν πολλές απόψεις και ιδέες οι οποίες τέθηκαν κατά καιρούς. Όπως για παράδειγμα, η παρουσία σε κοινό ψηφοδέλτιο υποψηφίων ως Προέδρου και Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας, που υποχρεωτικά αν ο ένας είναι από τη μια κοινότητα ο άλλος θα είναι από την άλλη. Πάντως έχουμε υποχρέωση αφού αποδεχθήκαμε την αρχή της πολιτικής ισότητας να αναζητήσουμε λύση η οποία να εγγυάται την αποτελεσματική συμμετοχή των Τ/Κ στα όργανα του κεντρικού κράτους. Για να σας δώσω περισσότερο να καταλάβετε νομίζω ότι η επίλυση του Κυπριακού πρέπει να τύχει χειρισμού σε τρία επίπεδα. Το επίπεδο του κράτους, το επίπεδο των κοινοτήτων και το επίπεδο των πολιτών. Για το πρώτο το διεθνές δίκαιο είναι εκεί. Δεν νοείται κράτος που να μην έχει μια ενιαία και αδιαίρετη κυριαρχία. Όσον αφορά τους πολίτες και πάλι είναι εκεί οι διεθνείς συμβάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων οι οποίες δεν μπορούν να καταστρατηγηθούν. Όσον αφορά τις κοινότητες τώρα μπορεί να γίνει μια διαπραγμάτευση. Σίγουρα δεν μπορώ να αποκαλύψω περισσότερα και να βάλω από τώρα στο τραπέζι τα διαπραγματευτικά μου χαρτιά.

Πώς θα προσπεράσετε το στοιχείο του φόβου για να ανεχθεί ο κόσμος την όποια λύση; Αυτό είναι ένα πρόβλημα.

Διαπιστώνω σήμερα και με ανησυχούν έρευνες που καταδεικνύουν πως μια μεγάλη μερίδα συμπολιτών μας αποδέχεται μοιρολατρικά είτε τη συνέχιση της παρούσας εκκρεμότητας και τη διαιώνισή της, είτε τα δυο χωριστά κράτη ή την συνομοσπονδία. Είμαι σίγουρος ότι κανένας από την ηγεσία αυτού του τόπου δεν συμμερίζεται τέτοιου είδους απαισιόδοξες προσεγγίσεις. Κι απορώ γιατί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν βγήκε ποτέ να πει ειλικρινά στους συμπολίτες μας ότι αυτές οι θέσεις είναι επιφανειακές και λανθασμένες.

Γιατί πιστεύετε ότι δεν το κάνει;
Να ρωτήσετε τον ίδιο. Έχω ήδη πει ότι η θεωρία που κυκλοφορεί του ‘καλύτερα εκείνοι από εκεί και εμείς από εδώ’ είναι μια θεωρία που μπορεί να οδηγήσει τις επόμενες γενιές στο ‘εμείς από εδώ και εκείνοι παντού’. Διότι στα κατεχόμενα τα τελευταία τρία χρόνια δόθηκαν 160 χιλιάδες άδειες εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα ο αριθμός όσων κατοικούν στα κατεχόμενα πρέπει να είναι γύρω στις 400.000. Ο Λίβανος είναι κοντά μας. Η χριστιανική κοινότητα σε αυτή τη χώρα ήταν η πλειοψηφία κάποτε. Ας μην υποτιμούμε την πιθανότητα της δημογραφικής ανατροπής. Επομένως ούτε η εκκρεμότητα μας δίδει ασφάλεια, ούτε τα δυο κράτη ούτε η συνομοσπονδία. Αυτές οι λύσεις δεν είναι το τέλος αλλά η απαρχή. Και το δεύτερο που πρέπει να κάνουμε είναι να υπάρχει σχετική διαφάνεια της όλης διαδικασίας που οδηγεί στη διαπραγμάτευση για λύση με όσους κινδύνους αυτό ενέχει. Με λίγα λόγια δεν θέλω να γίνει η όλη συμφωνία πίσω από κλειστές πόρτες και να εμφανιστούμε μια μέρα μπροστά στον λαό με μια κεραμίδα πάνω στο κεφάλι του.

Σωστή διαχείριση του ‘όχι’
Αφού υπάρχουν, όπως λέτε, περιθώρια για κάτι καλύτερο, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι η επιλογή του ‘όχι’ ήταν τελικά σωστή.
Αν ο λαός με τιμήσει με την ψήφο του και δεν επιλέξει την παρούσα πορεία, τότε η επιλογή του ‘όχι’ μπορεί να αποδειχθεί σωστή. Χωρίς να αρνούμαι τη θέση που πήρα πριν, πρέπει να σας υπενθυμίσω ότι μετά το δημοψήφισμα με εντολή του Προέδρου Παπαδόπουλου πήγα σε χώρες και στο Ευρωκοινοβούλιο για να στηρίξω την επιλογή του λαού. Η οποιαδήποτε πολιτική μου σήμερα στηρίζεται πάνω σε αυτή την αφετηρία, δηλαδή στο ‘όχι’. Το ‘ναι’ δεν δοκιμάστηκε και ανήκει στην ιστορία. Το ‘όχι’ είναι αυτό που ισχύει αλλά η διαχείρισή του ήταν λανθασμένη.

Πώς θα χειριζόσασταν εσείς την απόφαση του λαού μετά το δημοψήφισμα;

Εγώ θα προσέγγιζα το θέμα πολύ διαφορετικά. Στη διεθνή διπλωματία και σκηνή δεν στήνεις διαδοχικές αρνήσεις πάνω σε μια άρνηση. Η πρώτη άρνηση του λαού είναι δικαιολογημένη αλλά από εκεί και πέρα προσπαθείς να κάνεις μια σωστή διαχείριση. Σε μας αυτό που έγινε ήταν να σπεύσουμε και να αποδεχτούμε στην παρουσία μας ότι θα πρέπει η Ε.Ε. να εργαστεί για την άρση της ‘απομόνωσης’ των Τ/Κ. Πήγαμε στις 22 Ιουλίου του 2004 σε Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και ήραμε - πρώτη φορά το αποκαλύπτω - την επιφύλαξη που κατατέθηκε από τον τότε Μόνιμο μας Αντιπρόσωπο για την απονεχοποίηση της Τουρκίας και την αποδεχτήκαμε να περάσει. Και μετά ξεκινήσαμε την πολιτική της άρνησης πάνω σε θέματα στα οποία εμείς οι ίδιοι συμφωνήσαμε.
Αν ήσασταν στη θέση του Προέδρου Παπαδόπουλου, θα είχατε ασκήσει βέτο στις τουρκικές ενταξιακές;

Τον Οκτώβριο του 2005 και στη συνέχεια φάνηκε ότι συνολικά ο χειρισμός μας ήταν καταστροφικός. Είχαμε το θεσμικό δικαίωμα να καθυστερήσουμε τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, μέχρι να πετύχουμε συμφωνία που θα υποχρέωνε την Τουρκία να τηρήσει τις δεσμεύσεις της έναντι της ΕΕ. Δεν το πράξαμε, με αποτέλεσμα να καταντήσει στο τέλος το όλο θέμα κοροϊδία. Και ξέρετε γιατί; Διότι κατεβάζαμε από μόνοι μας τον πήχη.

Προτείνω τέσσερις πυλώνες
Η δική μου πρόταση για αντιμετώπιση του προβλήματος στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες. Ο πρώτος είναι η ενότητα. Ενότητα στόχων και σκοπών στο εσωτερικό μέτωπο μέσα από μια διεξοδική ειλικρινή συζήτηση. Ο δεύτερος είναι η προσπάθεια να αποκαταστήσουμε την τρωθείσα αξιοπιστία μας στο εξωτερικό με μια πρωτοβουλιακή πολιτική και διπλωματική επίθεση. Ο τρίτος συνδέεται με τη σωστή αξιοποίηση της σχέσης Τουρκίας - Ε.Ε. και ο τέταρτος και κυριότερος η άμεση επιδίωξη μιας λύσης που να ανταποκρίνεται στις ανησυχίες του λαού.

Πάει σήμερα Αθήνα
Καθηκόντως ως υποψήφιος θα συναντηθώ με το σύνολο της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας της Ελλάδας. Σίγουρα δεν θα προβώ σε καμιά ενέργεια για να αναμείξω οποιονδήποτε πολιτικό της Ελλάδας στην προεκλογική εκστρατεία. Αλλά επειδή πιστεύω ότι την περίοδο που ήμουν Υπουργός Εξωτερικών λειτούργησε θαυμάσια το θέμα του ‘συναποφασίζουμε’ αποδίδω τεράστια σημασία στην κοινή πορεία και στήριξη με την Ελλάδα. Αν ο λαός με στηρίξει με την ψήφο του αυτό θα τεθεί σε εφαρμογή από την πρώτη μέρα. Γιατί σας λέω είναι κάτι που εξαρτάται από την Λευκωσία. Η Ελλάδα δεν μπορεί να απαιτήσει κάτι τέτοιο διότι σέβεται ότι είμαστε ένα ανεξάρτητο κράτος.

ΜΕΡΟΣ ΙΙ

“Θα έρθω σε ρήξη με το κατεστημένο”

Ο Ιωάννης Κασουλίδης δεν κρύβει την επιθυμία του να μην αναλωθεί ολόκληρη η συζήτηση στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας στο Κυπριακό. Δίνει ειδικό βάρος στην εσωτερική διακυβέρνηση και μάλιστα δηλώνει έτοιμος να παρουσιάσει “ριζοσπαστικές προτάσεις” και να τεθεί αντιμέτωπος με την συντήρηση και το κατεστημένο. Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης που παραχώρησε στον “Πολίτη” ο υποψήφιος Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρουσιάζει τρόπους για την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, της διαφθοράς, του στεγαστικού προβλήματος, τη βελτίωση των συγκοινωνιών. Προτείνει, μεταξύ άλλων, την εκπόνηση χωροταξικού σχεδίου για ολόκληρη την Κύπρο, ενώ υπόσχεται να προωθήσει και την εισαγωγή τραμ σε Λευκωσία και Λεμεσό. Ξεδιπλώνει τις σκέψεις του για το κύμα προσφυγών κατά της Δημοκρατίας, αλλά και για την επιλογή προσφύγων να αναζητήσουν λύσεις στα οικονομικά τους προβλήματα στην “επιτροπή αποζημιώσεων” των κατεχομένων. Διαβάστε επίσης τις σκέψεις του κ. Κασουλίδη για τους ιστορικούς ηγέτες, αλλά και τους σημερινούς πρωταγωνιστές της πολιτικής ζωής του τόπου. Τοποθετείται και στο δίλημμα Τάσσος Παπαδόπουλος και Δημήτρης Χριστόφιας, αν και εμφανίζεται βέβαιος ότι θα τεθεί αντιμέτωπος με έναν εκ των δύο στο δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών.

Συνήθως οι υποψήφιοι Πρόεδροι μιλούν για το Κυπριακό και αφήνουν σε δεύτερη μοίρα τα θέματα της εσωτερικής πολιτικής. Εσείς έχετε δεσμευτεί να τηρήσετε μια ισορροπία. Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που θα αλλάζατε στην εσωτερική διακυβέρνηση;

Νιώθω ηθική υποχρέωση έναντι των πολιτών, να αναδείξω τα θέματα που τους απασχολούν, και θα το πράξω. Πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν στο εσωτερικό. Έχω πει ότι θα πρέπει να μετατρέψουμε την Κύπρο σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος. Κατ’ αρχήν πρέπει να καταπολεμηθεί στη ρίζα της η γραφειοκρατία. Αποτελεί εμπόδιο στην επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά και στην καθημερινή εξυπηρέτηση των πολιτών. Η γραφειοκρατία φέρνει τη διαφθορά. Τα παραδείγματα είναι πολλά:

 Πολεοδομική άδεια: Κατά τη γνώμη μου πρέπει να καταργηθεί η πολεοδομική άδεια. Γιατί να μη δικαιούται να αναλαμβάνει την ευθύνη, έναντι του νόμου, ο αρχιτέκτονας ή ο πολιτικός μηχανικός ότι θα τηρήσει όλες τις απαιτήσεις του τοπικού σχεδίου και να χρειάζεται μόνο μία άδεια, αυτή των τοπικών αρχών; Με αυτόν τον τρόπο, θα αποφορτωθεί το Τμήμα Πολεοδομίας απ’ αυτόν τον όγκο εργασίας και θα ασχοληθεί με την εκπόνηση ενός χωροταξικού σχεδίου ολόκληρης της Κύπρου. Να ξέρουμε πού είναι ο χώρος για τα ΧΥΤΥ, αφού προηγηθεί η δημόσια διαβούλευση και όχι να βρίσκουμε εκ των υστέρων τις αντιδράσεις μπροστά μας. Να ξέρουμε από τώρα ποιες θα είναι οι γεωργικές περιοχές που θα μετατραπούν σε οικιστές το 2025 ή το 2050. Δημόσια, με διαφάνεια, κι όχι να μπορούν οι λίγοι, που έχουν εσωτερική πληροφόρηση, να κάνουν τους υπολογισμούς τους και να κερδοσκοπούν εις βάρος των πολιτών.
Προσφορές δημοσίου: Θα πρέπει διά νόμου να απαγορεύεται να κατακυρώνονται προσφορές του δημοσίου με τα ονόματα μόνο των εμπιστευματοδόχων. Πρέπει να είναι γνωστός και ο τελευταίος μέτοχος της εταιρείας που θα αναλαμβάνει έργα του δημοσίου. Και να αποτελεί ποινικό αδίκημα, σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι δεν δηλώθηκαν όλοι οι μέτοχοι.

 Δημόσια υπηρεσία: Η ευθυνοφοβία στη δημόσια υπηρεσία, που έχει επιταθεί, φέρνει ανευθυνότητα. Σε συγκεκριμένο Υπουργείο διορίστηκαν 25 ερευνώντες λειτουργοί για ενέργειες των υπαλλήλων. Δημόσιος υπάλληλος μου έχει πει ότι ο καλύτερος τρόπος για να μη “γλιστρήσει” κάπου, είναι να μην κάνει τίποτα!

Στεγαστική πολιτική: Δεν μπορεί να αποτελεί όνειρο σήμερα για ένα νεαρό ζευγάρι να αποκτήσει το δικό του διαμέρισμα ή σπίτι. Να καταργήσουμε τα μεταβιβαστικά τέλη, να εργασθούμε για να μην είναι ασύμφορος ο φόρος κεφαλαιουχικών κερδών, για να ενθαρρύνουμε τις πωλήσεις. Να υπάρχει μια κλιμακωτή φορολόγηση, μεγάλη όταν αργούν και μικρή όταν πωλούν γρήγορα. Τα περίκλειστα οικόπεδα να αποκτήσουν επιτέλους δρόμους. Να αυξήσουμε τους συντελεστές δόμησης. Όταν η ζήτηση είναι μεγάλη αυξάνονται οι τιμές, εκτός και αν αυξήσεις την προσφορά.

Οικογενειακή πολιτική: Να διαμορφώσουμε μια ολοκληρωμένη οικογενειακή πολιτική που να αφορά και τους πολύτεκνους, να αφορά και τις οικογένειες που χρειάζονται στήριξη. Άλλωστε, είναι οι οικογένειες που θα δώσουν στα παιδιά το αίσθημα της αυτοεκτίμησης. Και παιδιά με αυτοεκτίμηση, ούτε στα ναρκωτικά πάνε, ούτε στη νεανική παραβατικότητα, ούτε κινδυνεύουν να ενεργούν χωρίς οδική συνείδηση.

Οδική συμπεριφορά: Λέμε όλοι ότι φταίει η συμπεριφορά του οδηγού για τα δυστυχήματα. Κατέχω το θέμα, διότι ασχολήθηκα και στο Ευρωκοινοβούλιο. Είναι γεγονός ότι η οδική συμπεριφορά είναι ένας παράγοντας. Πρέπει να επιβάλλονται αυστηρά πρόστιμα. Ωστόσο, ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ότι το κάθε σεντ του προστίμου πηγαίνει για βελτίωση του οδικού δικτύου, που είναι ο δεύτερος παράγοντας για τα δυστυχήματα. Πόσα θανατηφόρα έγιναν στο ίδιο σημείο του οδικού δικτύου; Γιατί να μη διορθωθούν αυτά τα σημεία; Ο τρίτος παράγοντας είναι το όχημα. Γιατί να μην ενθαρρύνουμε την εισαγωγή καινούργιων αυτοκινήτων τελευταίας τεχνολογίας, που περιορίζουν τον κίνδυνο δυστυχημάτων; Υπάρχουν για παράδειγμα αυτοκίνητα που το τιμόνι τους δεν ξεκλειδώνει, αν ανιχνεύσουν από την αναπνοή του οδηγού ότι έχει καταναλώσει αλκοόλ πάνω από το καθορισμένο όριο.

Μέσα συγκοινωνίας: Θα προτείνω την εισαγωγή στις δυο μεγάλες πόλεις της Κύπρου του τραμ. Έχω εισηγήσεις από καθηγητές Πανεπιστημίων για αυτό το θέμα. Κοιτάξτε, ή θα συνεχίσουμε την… καθημερινή διαχείριση, όπως την ξέραμε, διότι τα έχουμε όλα στον αυτόματο πιλότο, ή θα κάνουμε τομές και ρήξεις με τη συντήρηση και τα κατεστημένα. Εγώ είμαι αποφασισμένος να κάνω το δεύτερο.

Οι πρόσφυγες…
Υπάρχει, όμως, κι ένα άλλο μεγάλο θέμα που σχετίζεται ή καλύτερα απορρέει από το Κυπριακό. Το θέμα των προσφύγων. Υπάρχει κύμα αιτήσεων στην “Επιτροπή” των κατεχομένων, αλλά υπάρχει και διάθεση από πολλούς εκτοπισμένους να προσφύγουν σε κυπριακά δικαστήρια κατά της Δημοκρατίας.

Όσον αφορά το πρώτο, εγώ δεν ενθαρρύνω κανέναν. Γνωρίζω ότι αυτή η ψευδοεπιτροπή αποζημιώσεων θα κάνει για το θεαθήναι κάποιες κινήσεις “αποτελεσματικές” στις πρώτες αιτήσεις, για να απαλλαγεί από την πίεση του ΕΔΑΔ, και στις υπόλοιπες το αποτέλεσμα θα είναι απογοητευτικό. Όλα αυτά τα φαινόμενα, είναι αποτέλεσμα της απουσίας της όποιας προοπτικής για τη δικαίωση και τη λύση. Από την άλλη, όσον αφορά τους πρόσφυγες, τίποτα δεν μπορεί να τους δικαιώσει. Φορέας ίσης κατανομής βαρών, μέτρα και ημίμετρα, δεν αποκαθιστούν το ουσιώδες. Πολλοί πρόσφυγες έχουν φθάσει σήμερα σε μια ηλικία. Έχουν να παντρέψουν παιδιά, θέλουν να τα αποκαταστήσουν με μια στέγη και βρίσκονται προ της ακόλουθης σύγκρισης: στις ελεύθερες περιοχές πωλούμε στους ξένους, ευημερούμε και η αξία της γης ανεβαίνει… Αντίθετα, εκείνοι που είχαν περιουσίες στα κατεχόμενα δεν μπορούν να τις αξιοποιήσουν και τις βλέπουν να χάνονται. Και σύμφωνα με τον κ. Λιλλήκα, σε τρία χρόνια δεν θα έχει μείνει τίποτα. Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνουμε στους πρόσφυγες.
Ενόσω εκκρεμεί το Κυπριακό εσείς τι θα κάνετε για να στηρίξετε ή για να αποθαρρύνετε αυτούς τους ανθρώπους για να προσφεύγουν είτε στην “Επιτροπή”, είτε στα κυπριακά δικαστήρια εναντίον του κράτους;
Έχω κάποιες σκέψεις, ριζοσπαστικές. Τις έχω δώσει να κοστολογηθούν, για να διαπιστώσω ποια είναι η οικονομική δυνατότητα του κράτους. Αλλά θεωρώ ότι αν θα γίνει κάτι, που δεν θα αποτελεί κοροϊδία προς τους πρόσφυγες, πρέπει να είναι κάτι ριζοσπαστικό.

Μίλησα και με ηγέτες της τριμερούς
Επιλέξατε ένα διαφορετικό τρόπο από ό,τι συνηθίζεται στην πορεία σας προς τις προεδρικές. Διάλογος με οργανωμένα σύνολα και με πολίτες. Ωστόσο, πριν από αυτά είχατε μια συνάντηση με τον Πρόεδρο της Βουλής και Γ.Γ. του ΑΚΕΛ. Γιατί επιλέξατε να συναντηθείτε με τον κ. Χριστόφια και να του εξαγγείλετε τις προθέσεις σας;

Δεν συνάντησα μόνο τον κ. Χριστόφια. Συνάντησα κι άλλους αρχηγούς. Η συνάντηση αυτή γνωστοποιήθηκε διότι ο κ. Χριστόφιας επέλεξε να τη δημοσιοποιήσει. Οι άλλοι με τους οποίους συναντήθηκα δεν επέλεξαν να προβούν σε δημοσιοποιήσεις. Κι επειδή η συνομιλία μας δεν επεδίωκε τη δημοσιότητα για δημιουργία εντυπώσεων, δεν προτίθεμαι να μιλήσω, ούτε προτίθεμαι να δημοσιοποιήσω το περιεχόμενο της συνομιλίας μου με τον κ. Χριστόφια. Πρέπει οι πολιτικοί, αν χρειάζεται να συνομιλούν χωρίς δημοσιότητα, να είναι σε θέση να το πράξουν, διότι είναι ο μόνος τρόπος να συνεννοούνται. Διαφορετικά δεν θα έχει εμπιστοσύνη ο ένας με τον άλλο.

Βρεθήκατε δηλαδή και με άλλους αρχηγούς κομμάτων της συγκυβέρνησης; Με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας;

Μάλιστα βρέθηκα με ηγέτες κάποιων κομμάτων και της συγκυβέρνησης και της μη συγκυβέρνησης. Με τον Πρόεδρο δεν μίλησα πρόσφατα, δεν το επεδίωξα.
Η συνάντηση με τον κ. Χριστόφια μήπως αποσκοπούσε σε κάτι όπως η δημιουργία ενός μεγάλου συνασπισμού;

Κοιτάξτε εγώ σέβομαι τη θέση του ΑΚΕΛ που αρνείται να συνεργαστεί με τον ΔΗΣΥ, χωρίς να την ενστερνίζομαι, και επομένως δεν δοκίμασα να συζητήσω θέματα που δεν είναι ρεαλιστικά.

Σε περίπτωση που δεν περάσετε στο δεύτερο γύρο και η επιλογή θα είναι πλέον Παπαδόπουλος ή Χριστόφιας, τι θα στηρίξετε εσείς;

Ας υποθέσουμε ότι αυτό είναι το γεγονός, παρόλο που έχω την πεποίθηση ότι θα είμαι χωρίς αμφισβήτηση στο δεύτερο γύρο. Είναι δυνατόν, εγώ που μιλάω όλη την μέρα για το ότι οι πολίτες δεν τσουβαλιάζονται, να πω τι θα γίνει στο δεύτερο γύρο; Δεν με απασχολεί αυτό το θέμα.

Με ποιον από τους δυο νιώθετε εσείς ότι είστε πιο κοντά στο Κυπριακό και στην εσωτερική διακυβέρνηση;

Σε άλλα θέματα είμαι πιο κοντά στον ένα και σε άλλα στον άλλον. Στο Κυπριακό είναι ξεκάθαρη η διαφωνία μου με τους χειρισμούς του προέδρου Παπαδόπουλου, αλλά διαφωνώ και με το γεγονός ότι ο κ. Χριστόφιας στήριξε τους χειρισμούς του Προέδρου όλα αυτά τα χρόνια. Ασφαλώς μπορεί να είμαι πιο κοντά στον κ. Χριστόφια για τη θέση που διακηρύσσει - χωρίς να την έχει εφαρμόσει - για σύντομη εξεύρεση λύσης και συμφιλίωσης. Ωστόσο, υπάρχουν κι άλλα θέματα στα οποία συμφωνώ περισσότερο με το ΔΗΚΟ και την ΕΔΕΚ, όπως για παράδειγμα στην υποβολή αίτησης ένταξης στον Συνεταιρισμό για την Ειρήνη και σε άλλα. Θεωρώ ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε και την ιδέα της πλήρους αποστρατικοποίησης. Οι νέες συνθήκες επιβάλλουν την παρουσία ενός μικρού, αλλά σύγχρονα εξοπλισμένου, επαγγελματικού στρατού.

“Ο Κληρίδης είναι ο πνευματικός μου δάσκαλος”
Στην πολιτική σας σταδιοδρομία γνωρίσατε όλους του σημαντικούς ηγέτες. Μας λέτε λίγα λόγια για τον καθένα;

Αρχιεπίσκοπος Μακάριος: Ο Εθνάρχης Μακάριος ήταν ο ιδρυτής του κράτους μας. Βλέποντας εκ των υστέρων τα πράγματα ήταν μάταιος ο διχασμός που δημιουργήθηκε τότε, και ζημιογόνος όπως αποδείχθηκε.

Γλαύκος Κληρίδης: Είναι ο πνευματικός μου δάσκαλος. Ενστερνίστηκα την πολιτική του και αυτήν ακολουθώ. Τον αγαπώ σαν πατέρα μου.

Σπύρος Κυπριανού: Και τον Σπύρο Κυπριανού κάποτε τον είχαμε παρεξηγήσει. Μου δόθηκε η ευκαιρία στις πολύ συχνές συναντήσεις που είχα μαζί του ως Υπουργός Εξωτερικών να γνωρίσω έναν άλλον, ανθρώπινο, Σπύρο Κυπριανού.

Εζεκίας Παπαϊωάννου: Τον Εζεκία Παπαιωάννου δεν τον έχω γνωρίσει προσωπικά, αλλά έχω ζήσει την περίοδο που ήταν ηγέτης του ΑΚΕΛ. Ήταν ένας άτεγκτος ιδεολόγος. Ξέρω ότι πολέμησε στην Ισπανία κατά τον εμφύλιο πόλεμο κατά του φασισμού. Και ήταν ανελαστικός σε ο,τιδήποτε αντίθετο με την ιδεολογία του.

Βάσος Λυσαρίδης: Ο Βάσος Λυσσαρίδης είναι ένας πατριώτης. Τον εκτιμώ ιδιαίτερα. Πάντοτε επεδείκνυα σεβασμό προς στο πρόσωπό του. Μπορεί σε ορισμένες προσεγγίσεις στο Κυπριακό να μην συμφωνούμε. Για παράδειγμα, όμως, σε προσεγγίσεις του για τον χειρισμό στην Ε.Ε., συμφωνώ.

Δημήτρης Χριστόφιας: Είναι ένας μετριοπαθής πολιτικός και άνθρωπος που μιλά με τη γλώσσα του απλού κόσμου. Δεν είμαι σίγουρος αν έχει κάνει κατά τη διάρκεια της θητείας του στην Γ.Γ. του ΑΚΕΛ τις σωστές επιλογές. Θα έλεγα και κάτι άλλο, αλλά δεν θέλω να επηρεάσω τις εσωτερικές διαδικασίες του κόμματος.
Γιώργος Βασιλείου: Ο Γιώργος Βασιλείου δεν ανήκει στη δεκαετία του ‘60 και δεν είναι πολιτικός αυτής της εποχής. Ήταν μπροστά από την εποχή του και η διακυβέρνηση του έκανε μεγάλες προσπάθειες για εκσυγχρονισμό. Δεν μπορεί κανείς να υποτιμήσει τον ρόλο που διαδραμάτισε στην προσπάθεια για ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε.. Θα ανέμενα από τον πολιτικό κόσμο και ιδίως από πρόσωπα που υπήρξαν στενοί του συνεργάτες να επιδείκνυαν μεγαλύτερο σεβασμό προς αυτόν τον άνθρωπο, ο οποίος σήμερα από όλους κατακρίνεται και δεν του φερόμαστε σωστά.

Τάσσος Παπαδόπουλος: Και ο Τάσσος Παπαδόπουλος ανήκει στη γενιά του ‘60. Όταν ήταν Υπουργός και νεαρός στην ηλικία αποδείχθηκε πολύ καλός Υπουργός. Πιστεύω, όμως, ότι ο Τάσσος Παπαδόπουλος δεν είναι ευέλικτος. Νιώθει ότι η θέση του, όποια κι αν αυτή, είναι σωστή και δεν την αλλάζει με τίποτα. Αυτού του είδους οι προσεγγίσεις με βρίσκουν αντίθετο. Ο χαρακτήρας μου είναι εντελώς διαφορετικός.

Νίκος Αναστασιάδης: Ο Νίκος είναι ένας μαχητής. Ήταν ο σάκος του μποξ κατά τη διάρκεια αυτής της διακυβέρνησης. Από τη μέρα που εξήγγειλα υποψηφιότητα, παίρνω εγώ σειρά. Παρά τις αντίξοες συνθήκες - μπορεί να έχει τα μειονεκτήματα του, κάτι που αναγνωρίζει και ο ίδιος - ξέρει να κρατά το κόμμα του δυνατό.

“Δεν ενθουσιάστηκε η οικογένειά μου”

Πώς υποδέχθηκε η οικογένειά σας την απόφαση να διεκδικήσετε την Προεδρία της Δημοκρατίας; Θα της πέσει βαριά η προεκλογική και τα αναπόφευκτα χτυπήματα κάτω από τη μέση;

Όταν γνώρισα τη γυναίκα μου ήμουν ήδη αναμιγμένος στα κοινά και έλεγε πάντα ότι ο μεγαλύτερος αντίζηλός της ήταν η πολιτική. Όμως μου συμπαραστάθηκε με τον δικό της τρόπο σε όλες μου τις αποφάσεις. Πρέπει να ομολογήσω ότι ούτε η γυναίκα μου, ούτε η κόρη μου δεν είναι πολύ ενθουσιασμένες με το γεγονός ότι θα φύγουν από εκείνο που πάντα ήταν η προτίμησή τους, δηλαδή από την προστασία της ιδιωτικής ζωής και την αποφυγή της δημοσιότητας. Και θα δείτε ότι και στο μέλλον παρόλο ότι εκεί που είναι υποχρεωμένες θα κάνουν τις εμφανίσεις τους εντούτοις αυτό θα γίνεται με πολλή φειδώ γιατί αυτή είναι η προτίμησή τους, την οποία και σέβομαι. Η γυναίκα μου έχει τη δική της επαγγελματική καριέρα, είναι επιστήμονας, δεν πρόκειται να θυσιάσει αυτή την καριέρα για τις οποιεσδήποτε δικές μου επιλογές. Κι αυτό είναι το σωστό και θα ήθελα να χρησιμεύσει ως παράδειγμα για όλες τις νεαρές γυναίκες της Κύπρου που σήμερα επιλέγουν και αποφασίζουν να προωθήσουν την καριέρα τους. Για αυτό και ένα από τα κύρια θέματα που είναι βαθιά στην καρδιά μου είναι ότι οι πολιτικές της Ευρώπης που θα επιτρέψουν στη νεαρή μητέρα να μην βρεθεί στο δίλημμα συμφιλίωσης μεταξύ καριέρας και οικογένειας. Θα πρέπει το κράτος να παρέχει όλα εκείνα τα εχέγγυα για να μπορέσει να μην βρεθεί ποτέ σε αυτό το δίλημμα.