Η Στρατηγική Κασουλίδη για
Έρευνα και Καινοτομία
Μαζί δημιουργούμε το αύριο που μας αξίζει

Η Κύπρος παραμένει ουραγός στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην επένδυση τόσο στον τομέα της έρευνας όσο και στον τομέα της καινοτομίας. Οι συνολικές δαπάνες στην χώρα μας αντιστοιχούν στο 0,4% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος των 27, για την ίδια περίοδο, ανέρχεται στο 1,84%.
Και αυτά, παρά το ότι η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη θεωρείται μέρος της παραγωγικής διαδικασίας και μέσω των αποτελεσμάτων και των εφαρμογών της συνεισφέρει:

  • στην οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την προσέλκυση επενδύσεων
  • στην αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού μέσω της εκπαίδευσης κυρίως νέων σε ηλικία ατόμων (άρα του πιο ζωτικού τμήματος του δυναμικού αυτού)
  • στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πολίτη (για παράδειγμα σε θέματα υγείας, οργάνωσης υπηρεσιών και ποιότητας τροφίμων)
  • στην εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης της Κύπρου, μέσω συνεργασιών σε επιστημονικά δίκτυα και συμμετοχή σε Ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα.

Οι μεγαλόστομες διακηρύξεις της απερχόμενης κυβέρνησης, και δη του πρώην υπουργού εμπορίου, βιομηχανίας και τουρισμού κ. Λιλλήκα ,για δήθεν μετατροπή της Κύπρου σε περιφερειακό κέντρο στον τομέα της βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας έμειναν λόγια άνευ περιεχομένου.

Η δημιουργία τεχνολογικού πάρκου και πάρκου πληροφορικής στην Κύπρο, τρία και πλέον χρόνια μετά την εξαγγελία τους, παραμένουν ένα ακόμα πυροτέχνημα της απερχόμενης κυβέρνησης, διανθισμένο με αναφορές, μεταξύ άλλων, σε εταιρίες κολοσσούς όπως η Microsoft, Γάλλους εμπειρογνώμονες και πρωτοβουλίες της ινδικής και της τσέχικης κυβέρνησης. Επιπλέον, η πολυδιαφημισμένη πολιτική για τη δημιουργία και χρηματοδότηση τεχνολογικών εκκολαπτηρίων (incubators) κρίνεται, κατά γενική ομολογία, ως μη επιτυχημένη.

Και ενώ η απερχόμενη κυβέρνηση έχει αποτύχει να εντάξει την Κύπρο στον ευρωπαϊκό ερευνητικό χάρτη, την ίδια στιγμή φρόντισε να προβλέψει για δαπάνες πέραν των 40εκ ευρώ, (σημαντικό ποσό για τα δεδομένα του προϋπολογισμού για την έρευνα), για τη σύναψη μιας, αμφιλεγόμενης και μάλλον ετεροβαρούς, συμφωνίας με το πανεπιστήμιο του Harvard για τη δημιουργία ερευνητικού κέντρου στην Κύπρο. Τρία και πλέον χρόνια μετά την υπογραφή της, επικρατεί αδιαφάνεια για το περιεχόμενο αυτής, τα μέχρι τώρα επιτεύγματά της, καθώς και τα αναμενόμενα οφέλη για την κοινωνία ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της.

Η έρευνα και καινοτομία βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας της ευρωπαϊκής ένωσης με στόχο την «μετατροπή της στην πιο ανταγωνιστική οικονομία του κόσμου», βασισμένη στην γνώση, μέχρι το 2010. Προς αυτό το σκοπό η ευρωπαϊκή επιτροπή έχει προχωρήσει σε σειρά πολλών πολιτικών και δράσεων, οι κυριότερες από τις οποίες είναι:

  • H χρηματοδότηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία με συνολικούς πόρους 53 δις ευρώ για την περίοδο 2007-2013
  • Η ίδρυση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (European Research Council, ERC) με στόχο τη χρηματοδότηση πρωτοποριακής έρευνας αιχμής άριστων νεαρών επιστημόνων καθώς και αναγνωρισμένων ερευνητών που εργάζονται στην Ευρώπη
  • Η τροχιοδρόμηση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας (European Institute of Technology) που εδράζεται πάνω στο τρίγωνο Έρευνα-Εκπαίδευση-Καινοτομία.
  • Η πολιτική για την ενίσχυση της κινητικότητας των ερευνητών στην ευρωπαϊκή ένωση, σε συνδυασμό με την καθιέρωση του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας, ενοποιημένου σε θεσμούς και χρηματοδότηση
  • Το πρόγραμμα EUROSTARS για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η Κύπρος δεν μπορεί και δεν πρέπει να παραμένει αμέτοχος παρατηρητής στα όσα σημαντικά συντελούνται στην ευρωπαϊκή ένωση, της οποίας πλήρες μέλος είμαστε από το 2004. Η συμμετοχή στη διεθνή ερευνητική προσπάθεια δεν είναι μια πολυτέλεια που αφορά μόνο τις μεγάλες χώρες και τις ισχυρές οικονομίες. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος κόσμος (υγείας, περιβάλλοντος, κλίματος) είναι σύνθετα και πολύπλοκα και απαιτούν συνεργασία σε διεθνές επίπεδο για την προσπέλασή τους. Συνεπώς η συμβολή των επιστημόνων, άσχετα με τη χώρα όπου εργάζονται, είναι και δυνατή και θεμιτή. Το οφείλουμε στους εαυτούς μας, στην κοινωνία και στις γενιές που έρχονται.

Η Κύπρος, σήμερα, έχει ανάγκη από ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο βασισμένο στη γνώση, καινοτομία και τεχνολογία. Οι προϋποθέσεις για να πετύχουμε αυτό το στόχο υπάρχουν και το αποδεικνύουν άλλωστε οι επιτυχίες που καταγράφονται στον τομέα αυτό από τις ατομικές προσπάθειες Κύπριων ερευνητών καθώς και στελεχών του επιχειρηματικού κόσμου. Αυτές όμως πρέπει να υποστηρίζονται από μια συγκροτημένη κυβερνητική πολιτική που να αναδεικνύει τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα και να μας καθιστά ακόμη περισσότερο ανταγωνιστικούς.
Δεσμευόμαστε:

  • Να υπερτριπλασιάσουμε τον εθνικό προϋπολογισμό για την έρευνα στο 1,3% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, μέχρι το 2013. Στα πλαίσια αυτής της ενίσχυσης θα περιλαμβάνονται διευρυμένοι πόροι για τη χρηματοδότηση νέων σημαντικών ερευνητικών υποδομών, που θα αποτελούν πλατφόρμες για την ανάπτυξη καινοτομικής έρευνας σε νέους τομείς στην Κύπρο, τη χρηματοδότηση νέων προγραμμάτων που θα στοχεύουν στην ενίσχυση και αναβάθμιση του ερευνητικού δυναμικού της Κύπρου (ερευνητές, νέοι ερευνητές, φοιτητές) και την αποτελεσματική ένταξη και αναβάθμιση της έρευνας και καινοτομίας στις Κυπριακές μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
    (Σημ: το ποσοστό 1,3% του ΑΕΠ το 2013 μεταφράζεται σε πέραν των ΛΚ160 εκατ. Δαπάνες σε λίρες Κύπρου. Το ΑΕΠ το 2013 εκτιμάται ότι θα είναι ΛΚ12,6 δισεκ. Το 2005 οι δαπάνες για την έρευνα και την τεχνολογία στην Κύπρο ήταν ΛΚ31,8 εκατ.).
  • Να συστήσουμε, ευθύς μετά τις εκλογές, Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Νέων Τεχνολογιών με αποκλειστική ευθύνη την προώθηση των πολιτικών της κυβέρνησης μου στα θέματα αυτά.
  • Να προωθήσουμε με κίνητρα, πόρους και τεχνική υποστήριξη την παραγωγική συνεργασία των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων με την βιομηχανία για αμφίδρομη μεταφορά τεχνογνωσίας και εμπειρογνωμοσύνης στις επιχειρήσεις μας και να ενθαρρύνουμε τη δημιουργία πλατφόρμων ΜΜΕ με σκοπό να επωφελούνται συνολικά από ερευνητικές εφαρμογές.
  • Να αναβαθμίσουμε το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας (ΙΠΕ), τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε πόρους και υποδομή, έτσι που να αποτελέσει βραχίονα για την αποτελεσματική υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής για την έρευνα, καινοτομία και τεχνολογική ανάπτυξη στην Κύπρο και η όλη ερευνητική προσπάθεια να συντάσσεται με τους στόχους της ανάπτυξης με απτά αποτελέσματα για την κοινωνία. Η διευκόλυνση, από το ΙΠΕ, της απορρόφησης περισσότερων ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων για την έρευνα από Κύπριους ερευνητές και επιχειρήσεις αλλά και η συνεχής εμπλοκή μας στους μηχανισμούς για την διαμόρφωση των ερευνητικών προτεραιοτήτων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο θα αποτελέσουν μείζονες προτεραιότητές μας.
  • Να διευκολύνουμε την κινητικότητα των ερευνητών, που προέρχονται από χώρες μέλη της ΕΕ αλλά και από τρίτες χώρες, τους οποίους θα προσελκύσουμε να εγκατασταθούν στην χώρα μας και που θα συμβάλουν στη διεκπεραίωση ερευνητικών προγραμμάτων υψηλής ποιότητας και τη μεταφορά τεχνογνωσίας, όπου αυτή χρειάζεται.
  • Να δημιουργήσουμε στρατηγικές συμμαχίες με άριστα ευρωπαϊκά και διεθνή ερευνητικά κέντρα σε επιλεγμένους τομείς που είναι σημαντικοί για την Κυπριακή κοινωνία και οικονομία. Τέτοιες συμμαχίες θα βασίζονται στις διεθνώς αποδεκτές αρχές της ποιότητας, αμοιβαιότητας, διαφάνειας και συνεργασίας. Αυτές θα αποτελέσουν γέφυρα για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και το στήσιμο νέων τεχνολογιών και προϊόντων αιχμής στην Κύπρο και στην παραγωγή της νέας γενιάς επιστημονικού δυναμικού πρώτης γραμμής και των αυριανών επιστημονικών ηγετών (leaders).
  • Να συντείνουμε στην αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος έτσι που να δημιουργεί τις προϋποθέσεις στα παιδιά μας για να αναπτύξουν την κριτική σκέψη, την ευελιξία και τις προχωρημένες γνώσεις.

Στόχος θα είναι να εκτεθούν από νωρίς, στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών τους, στη φιλοσοφία της αναζήτησης, ανάλυσης και σύνθεσης της γνώσης και σε ερευνητικές δραστηριότητες που θα τους δημιουργήσουν τις ικανότητες και προδιάθεση για την εμπλοκή τους αργότερα στις παραγωγικές διαδικασίες της έρευνας.

  • Να ενημερώσουμε και να κάνουμε συμμέτοχο το ευρύτερο κοινό της μεγάλης σημασίας και των ωφελειών που μπορεί να έχει για την κοινωνία, την οικονομία και την ευρωπαϊκή μας ενσωμάτωση, για τον κάθε ένα από εμάς, η αύξηση και εντατικοποίηση της ερευνητικής μας προσπάθειας και η δημόσια επένδυση στον τομέα αυτό.

Με τα συγκεκριμένα αυτά μέτρα μιας μακρόπνοης στρατηγικής για την έρευνα και καινοτομία η Κύπρος θα κατορθώσει να αναβαθμίσει την προσπάθειά της, να αξιοποιήσει τους σημαντικούς ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους για να καταστεί πιο ανταγωνιστική και να δημιουργήσει συνθήκες που θα επιτρέπουν στην Κυπριακή κοινωνία και στις Κυπριακές επιχειρήσεις να συμμετέχουν στα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν από αυτή.